I. T?NG QUAN
Nh??ng n??m g??n ???y, Vi?t Nam ti???p t??c v? t??ng c???ng c??ng cu?c ???i m?i kinh t??? tr??n nhi??u l?nh v?c v? ??? ????t ????c nh??ng th?nh t?u quan tr??ng v?? ph??t tri??n kinh t???.
Tuy gi?nh l???i ????c ??c l??p t? ng?y 2/9/1945, nh?ng Vi?t Nam ph???i tr???i qua 30 n??m kh??ng chi???n, ????n n??m 1975 ????t n??c m?i ho?n to?n th?ng nh???t. Tuy nhi??n, do xu???t ph??t ?i??m c?a n??n kinh t??? qu?? th???p, h??u qu??? chi???n tranh qu?? n??ng n?? c??ng v?i nh??ng thi???u s??t, sai l??m trong ch? ????o kinh t???, duy tr? qu?? l??u c?? ch??? t??p trung bao c???p n??n ????n n??m 1985 kinh t??? Vi?t Nam r??i v?o kh?ng ho???ng nghi??m tr??ng.
Tr??c t?nh h?nh ???, ?????i h?i VI c?a ?????ng C?ng S???n Vi?t Nam di?n ra v?o th??ng 12/1986 ??? ??a ra ????ng l?i ???i m?i trong ??? ??i m?i kinh t??? l? tr??ng t??m m? n?i dung ch? y???u l? xo?? b?? c?? ch??? t??p trung quan li??u bao c???p, ph??t tri??n n??n kinh t??? nhi??u th?nh ph??n d??i s? qu???n l?? c?a nh? n??c, theo ??nh h??ng x?? h?i ch? ngh?a. Ti???p ???, th??ng 6/1991, ?????i h?i VII c?a ?????ng ??? ti???n h?nh ???nh gi?? th?nh qu??? ???i M?i v? ti???p t??c th?c hi?n ????ng l?i ???i M?i, ??? ra ch?nh s??ch ??i ngo???i ph?? h??p v?i xu th??? l?n c?a th??? gi?i l? ?a d???ng ho??, ?a ph???ng ho?? quan h? qu?c t??? ??? t???o th??m th??? m???nh, tranh th? th??m v?n v? c??ng ngh? cho ph??t tri??n kinh t??? qu?c d??n.
Nh??ng th?nh t?u to l?n v?? kinh t??? x?? h?i trong th??i gian n?y ??? ??a ????t n??c ra kh??i kh?ng ho???ng v? ???t n??n m??ng cho giai ?o???n ph??t tri??n m?i. ?????i h?i l??n th? VIII (th??ng 6/1996) kh???ng ??nh quy???t t??m ti???p t??c v? ph??t tri??n h??n n??a ????ng l?i ???i m?i kinh t??? to?n di?n, ???y m???nh c??ng cu?c c??ng nghi?p ho??, hi?n ????i ho?? ????t n??c.
Ti???p t??c ph??t huy h??n n??a nh??ng th?nh qu??? ??? ????t ????c, ?????i h?i ?????ng l??n th? IX (th??ng 4/2001) ??? th??ng qua Chi???n l???c ph??t tri??n kinh t??? x?? h?i 2001-2010 nh??m x??y d?ng n??c Vi?t Nam "d??n gi?u, n??c m???nh, x?? h?i c??ng b??ng, d??n ch?, v??n minh??? theo ph???ng ch??m ???Vi?t Nam s??n s?ng l? b???n, l? ??i t??c tin c??y c?a t???t c??? c??c n??c trong c?ng ??ng qu?c t??? tr??n nguy??n t???c t??n tr??ng ??c l??p ch? quy??n v? to?n v???n l??nh th?, b?nh ????ng c??ng c?? l??i, kh??ng can thi?p c??ng vi?c n?i b?, c??ng ph???n ????u v? ho? b?nh, ??c l??p v? ph??t tri??n."
II. C??C GIAI ??O??N PH??T TRI?N KINH T??? C?A VI?T NAM T?? 1945
T? 1945-1975: N??n kinh t??? trong th??i k?? chi???n tranh.
C??ch m???ng th??ng T??m n??m 1945 th?nh c??ng gi??a l??c gi??c ???i, gi??c d?t, gi??c ngo???i x??m v??n c??n r?nh r??p. Ng?y 2/9/1945, n??c Vi?t Nam d??n ch? C?ng ho? ra ???i nh?ng ch? sau m?t th??i gian ng???n, c??? d??n t?c l???i ph???i ??ng l??n d?c s?c ng???i, s?c c?a cho cu?c kh??ng chi???n ch?ng ngo???i x??m k?o d?i 9 n??m. V?i chi???n th???ng ??i?n Bi??n Ph? ng?y 7/5/1954, ho? b?nh ????c l??p l???i nh?ng ????t n??c t???m th??i b? chia c???t l?m hai mi??n. ?? mi??n B???c b???t ???u th??i k?? kh??i ph??c v? ph??t tri??n kinh t??? sau chi???n tranh th??ng qua kh??i ph??c nhanh n??ng nghi?p v? giao th??ng v??n t???i. N??n kinh t??? c?? nhi??u th?nh ph??n tham gia. T? n??m 1958, mi??n B???c th?c hi?n c???i t???o XHCN v?? kinh t???, h?nh th?nh m?? h?nh ph??t tri??n kinh t??? t??p trung v? c??ng h??u ho?? t? li?u s???n xu???t, k??? ho???ch ho?? n??n kinh t??? qu?c d??n t? trung ???ng. Nh? n??c th?c hi?n ch??? ?? ph??n ph?i s???n ph??m b??ng ti??n l???ng ??nh m?c v? bao c???p qua tem phi???u. V?i k??? ho???ch 5 n??m l??n th? nh???t (1961-1965) mi??n B???c b??c v?o th??i k?? x??y d?ng. Nh? n??c quan t??m ph??t tri??n gi??o d??c, y t??? v? x??y d?ng nhi??u c??ng tr?nh c??ng c?ng. T?nh ?u vi?t c?a ch??? ?? m?i ????c ph??t huy m???nh m???, n??ng nghi?p ????c ph??c h?i nhanh ch??ng v? nhi??u c?? s?? c??ng nghi?p n??ng ???u ti??n ????c x??y d?ng..., nh?ng t? n??m 1964 b???t ???u b?c l? c??c nh???c ?i??m c?a m?? h?nh kinh t???. T? n??m 1964, M?? ti???n h?nh chi???n tranh ph?? ho???i mi??n B???c. Nh??n d??n mi??n B???c v?a s???n xu???t, v?a chi???n ????u v? v?a chi vi?n cho mi??n Nam. T?nh h?nh n?y k?o d?i trong su?t 10 n??m (1965-1975).
Trong khi ???, c?ng t? 1954, n??n kinh t??? mi??n Nam Vi?t Nam ti???n theo m?? h?nh th? tr???ng, nh?ng ch? y???u l? m?? h?nh kinh t??? ph??c v?? chi???n tranh.
T? 1975-1986: N??n kinh t??? k??? ho???ch ho?? t??p trung quan li??u bao c???p.
Sau khi mi??n Nam Vi?t Nam ????c ho?n to?n gi???i ph??ng (n??m 1975) v? ????t n??c th?ng nh???t (n??m 1976), b???t ???u ngay vi?c th?c hi?n k??? ho???ch 5 n??m l??n th? hai (1976-1980). K??? ho???ch n?y c?? nhi??u ?i??m duy ?? ch? n??n ph??n l?n ch? ti??u ???u kh??ng ????t. S???n xu???t ??nh tr?, t??ng tr???ng ch? ????t 0,4 %/ n??m (k??? ho???ch l? 13-14 %) trong khi t? l? t??ng d??n s? h?ng n??m tr??n 2,3 %. T?nh tr???ng thi???u l???ng th?c di?n ra gay g???t, n??m 1980 ph???i nh??p 1,576 tri?u t???n l???ng th?c. Ng??n s??ch thi???u h??t l?n, gi?? c??? t??ng h?ng n??m 20 %, nh??p kh??u nhi??u g???p 4-5 l??n xu???t kh??u. Nh? n??c thi???u v?n ???u t? cho n??n kinh t???, nhi??u c??ng tr?nh ph???i b?? d??, h?ng ti??u d??ng thi???t y???u thi???u tr??m tr??ng.
?????i h?i IV ??CS VN ??? quy???t ??nh c???i t???o XHCN trong c??? n??c v?i m??c ti??u l?n: x??y d?ng ch??? ?? l?m ch? t??p th?? v? s???n xu???t l?n. Do c??c m??c ti??u ??? ra qu?? l?n n??n trong k??? ho???ch 5 n??m l??n th? III (1981-1985) n??n kinh t??? thi???u c??n ??i v? l??m v?o kh?ng ho???ng tr??m tr??ng. S???n xu???t ??nh tr? th?? hi?n tr??n t???t c??? c??c l?nh v?c. N???n l???m ph??t t??ng nhanh, ???u nh??ng n??m 80 t??ng kho???ng 30-50 % h?ng n??m, cu?i n??m 1985 l??n ????n 587,2 % v? si??u l???m ph??t ????t ????n ??nh cao v?o n??m 1986, v?i 774,7 %. ????i s?ng nh??n d??n h???t s?c kh?? kh??n.
Tr??c t?nh h?nh ???, ?????ng C?ng s???n Vi?t Nam ??? kh??i x??ng v? l??nh ????o th?c hi?n c??ng cu?c ???i m?i.
T? 1986 ????n nay: ???i m?i kinh t???.
a. Giai ?o???n 1986-1990: Giai ?o???n ???u ??i m?i.
????y l? giai ?o???n ???u c?a th??i k?? ???i m?i v?i vi?c ch? y???u l? ??i m?i c?? ch??? qu???n l??. Trong th??i gian n?y ??? ban h?nh nhi??u ngh? quy???t v? quy???t ??nh c?a ?????ng v? Ch?nh ph? nh??m c???i ti???n qu???n l?? kinh t???, ch?nh s??ch ti??n t?, ch?nh s??ch n??ng nghi?p... Tuy nhi??n trong nh??ng n??m ???u c?a k??? ho???ch 5 n??m n?y c?? ch??? c? ch?a m???t ?i, c?? ch??? m?i ch?a h?nh th?nh n??n ???i m?i ch?a c?? hi?u qu??? ???ng k??. Trung b?nh trong 5 n??m, t?ng s???n ph??m trong n??c t??ng 3,9%/n??m.
V?o nh??ng n??m cu?i c?a th??p k? 80, t?nh h?nh b???t ???u bi???n chuy??n r? r?t. Ri??ng l?nh v?c n??ng nghi?p c?? s? ti???n b? ??t bi???n. N??m 1988, Vi?t Nam ??a ra ch??? ?? kho??n n??ng nghi?p, giao ????t cho n??ng d??n, l???y h? n??ng d??n l?m ???n v? kinh t???. K???t qu??? l? n???u n??m 1988 ph???i nh??p 450 ngh?n t???n l???ng th?c th? n??m 1989 tr?? th?nh n??c xu???t kh??u g???o g??n 1 tri?u t???n v? n??m 1990 th?nh n??c xu???t kh??u g???o ??ng th? 3 tr??n th??? gi?i v?i 1,5 tri?u t???n. M?t s? ng?nh c??ng nghi?p then ch?t nh? ?i?n, th?p c??n, xi m??ng, d??u th?? ????t m?c t??ng tr???ng kh??.
Gi?? tr? xu???t nh??p kh??u b?nh qu??n t??ng 28,0%/n??m, t? l? nh??p si??u gi???m nhanh. N???u trong c??c n??m 1976-1980 t? l? gi??a xu???t v? nh??p l? 1/4,0 th? nh??ng n??m 1986-90 ch? c??n 1/1,8. M?t th?nh c??ng l?n l? si??u l???m ph??t ??? ????c ki??m ch??? v? ???y l??i (n??m 1986 l???m ph??t l? 774,7 %, th? n??m 1987 l? 223,1 %, 1989 l? 34,7% v? 1990 l? 67,4 %).
T??m l???i, th?nh c??ng c?a ???i m?i trong c??c n??m 1986-90 l? s???n xu???t ????c ph??c h?i, kinh t??? t??ng tr???ng, l???m ph??t b? ???y l??i. ??i??u quan tr??ng h??n l? ??? chuy??n ??i c?? b???n c?? ch??? qu???n l?? c? sang c?? ch??? qu???n l?? m?i.Th?nh c??ng n?y c?ng c?? ?? ngh?a h??n b??i ???i m?i ????c th?c hi?n tr??c khi c??c n??c ????ng ??u v? Li??n X?? c? b? kh?ng ho???ng to?n di?n.
b. Giai ?o???n 1991-1996: ???i m?i ????t k???t qu??? quan tr??ng.
?????i h?i VII c?a ?????ng C?ng s???n Vi?t Nam th??ng 6/1991 ??? ??a ra chi???n l???c "?n ??nh v? ph??t tri??n kinh t???-x?? h?i ????n n??m 2000" ??ng th??i ??? ra ph???ng h??ng, nhi?m v?? cho k??? ho???ch 5 n??m 1991-95. Kh?? kh??n l?n l??c n?y l? n??n kinh t??? v??n b? bao v??y, c???m v??n trong b?i c???nh c??c n??c ????ng ??u v? c??c n??c thu?c Li??n X?? (c?) r??i v?o kh?ng ho???ng tr??m tr??ng. T?ng m?c l?u chuy??n ngo???i th???ng c?a Vi?t Nam v?i khu v?c n?y gi???m s??t ??t ng?t, n??m 1991 ch? b??ng 15,1% n??m 1990. Song, thu??n l??i l??c n?y l? ???i m?i ??? ph??t huy t??c d??ng, c??c c?? s?? kinh t??? th?ch nghi d??n v?i c?? ch??? qu???n l?? m?i. Nh??ng th?nh t?u n?i b??t l?:
1. C?? ch??? qu???n l?? kinh t??? ??? thay ??i c??n b???n:
Trong n??n kinh t??? xu???t hi?n nhi??u th?nh ph??n: qu?c doanh, t? b???n nh? n??c, t? b???n t? doanh, h??p t??c x??, c?? th??... trong ??? kinh t??? ngo?i qu?c doanh chi???m 60% t?ng s???n ph??m trong n??c. C??c th?nh ph??n kinh t??? ????c trao quy??n s? d??ng ????t v? xu???t nh??p kh??u. Kinh t??? qu?c doanh ti???p t??c ????c ch?? tr??ng v? gi?? vai tr?? ch? ????o trong n??n kinh t???.
2. N??n kinh t??? ????t t?c ?? t??ng tr???ng cao :
Trong 5 n??m 1991-1995 t?ng s???n ph??m trong n??c t??ng b?nh qu??n 8,2%. N??m 1996 t??ng 9,5%. S???n xu???t n??ng nghi?p, ???c bi?t l? s???n xu???t l???ng th?c ph??t tri??n li??n t??c v? v??ng ch???c m?i n??m t??ng th??m 1 tri?u t???n l???ng th?c. S???n xu???t c??ng nghi?p ??? t?ng b??c th?ch nghi v?i c?? ch??? qu???n l?? m?i, b?nh qu??n m?i n??m t??ng 13,5%, l? m?c t??ng cao nh???t t? tr??c t?i l??c ???. S???n xu???t trong n??c ??? c?? t?ch lu??, ????m b???o tr??n 90 % qu? t?ch lu?? v? qu? ti??u d??ng h?ng n??m.
T? 1991- 1995 c?? 1401 d? ??n FDI v?i 20,413 t? USD v?n ???ng k??. ????y l? th??i k?? v?n FDI v?o Vi?t Nam t??ng cao nh???t, kho???ng 50%/n??m. V?? xu???t kh??u, trong giai ?o???n n?y, kim ng???ch xu???t kh??u b?nh qu??n m?i n??m t??ng 27%, g???p 3 l??n t?c ?? t??ng GDP.
3. ???i m?i c?? c???u kinh t???:
C?? c???u kinh t??? ??? chuy??n d?ch theo h??ng t??ng d??n t? tr??ng khu v?c c??ng nghi?p v? d?ch vu, gi???m d??n c?a khu v?c n??ng, l??m ng? nghi?p. C?? c???u v??ng kinh t??? c?ng b???t ???u thay ??i theo h??ng h?nh th?nh c??c v??ng tr??ng ?i??m, c??c khu c??ng nghi?p t??p trung, c??c khu ch??? xu???t v? c??c v??ng chuy??n canh s???n xu???t l???ng th?c, th?c ph??m, c??y c??ng nghi?p.
4. L???m ph??t ti???p t??c b? ki??m ch??? v? ???y l??i:
Th??i k?? n?y nh?? s???n xu???t ph??t tri??n, l?u th??ng h?ng ho?? th??ng tho??ng l???i c?? th??m kinh nghi??m ch?ng l???m ph??t m???y n??m tr??c n??n gi?? c??? ?n ??nh d??n. Gi?? h?ng ho?? v? d?ch v?? n??m 1991 t??ng 67,5 %; n??m 1993 ch? t??ng 5,2 %; n??m 1996 xu?ng 4,5%.
5. T??ng c???ng quan h? kinh t??? ??i ngo???i:
L??n ???u ti??n trong l?ch s?, Vi?t Nam c?? quan h? b?nh th???ng v?i t???t c??? c??c n??c v? trung t??m kinh t???- ch?nh tr? l?n tr??n th??? gi?i. Ng?y 28/07/1995, Vi?t Nam tr?? th?nh th?nh vi??n ch?nh th?c c?a Hi?p h?i c??c n??c ????ng Nam ?? (ASEAN). C?ng trong th??ng 7/1995, Vi?t Nam v? Li??n minh Ch??u ??u ??? k?? Hi?p ??nh khung v?? h??p t??c kinh t??? th???ng m???i v? khoa h??c k?? thu??t v? b?nh th???ng ho?? quan h? ngo???i giao v?i M??. Vi?t Nam c?ng ??? n?p ???n xin gia nh??p Di?n ??n h??p t??c kinh t??? Ch??u ??- Th??i B?nh D???ng (APEC) v? T? ch?c th???ng m???i th??? gi?i (WTO). ?????n cu?i n??m 1996, Vi?t Nam c?? quan h? kinh t??? th???ng m???i ch?nh th?c v?i tr??n 120 n??c, kim ng???ch ngo???i th???ng gia t??ng nhanh ch??ng, b?nh qu??n tr??n 20%/n??m. Nhi??u n??c v? t? ch?c qu?c t??? ??? d?nh cho Vi?t Nam vi?n tr?? kh??ng ho?n l???i ho??c cho vay ??? ???u t? ph??t tri??n kinh t??? x?? h?i.
????i s?ng c?a nh??n d??n ??? d??n d??n ????c c???i thi?n. Gi??o d??c, y t??? ????c c?ng c? v? t??ng c???ng. ????i s?ng v??t ch???t v? tinh th??n c?a ph??n l?n nh??n d??n ????c c???i thi?n. S? h? c?? thu nh??p trung b?nh v? s? h? gi?u t??ng l??n, s? h? ngh??o gi???m. M?i n??m th??m h??n m?t tri?u lao ??ng c?? vi?c l?m. C??ng t??c nghi??n c?u khoa h??c- c??ng ngh? ????c ???y m???nh.
c. Giai ?o???n t? 1996 ????n nay: ti???p t??c t??ng c???ng ??i m?i.
?????i h?i l??n th? VIII c?a ?????ng C?ng s???n Vi?t Nam (th??ng 6/1996) ??? ??a ra m??c ti??u ph???n ????u t? nay ????n n??m 2020 ??a Vi?t Nam "tr?? th?nh m?t n??c c??ng nghi?p, c?? c?? s?? v??t ch???t- k?? thu??t hi?n ????i, c?? c???u kinh t??? h??p l??, quan h? s???n xu???t ti???n b?, ph?? h??p v?i tr?nh ?? ph??t tri??n c?a l?c l???ng s???n xu???t, ???i s?ng v??t ch???t v? tinh th??n cao, qu?c ph??ng, an ninh v??ng ch???c, d??n gi?u, n??c m???nh, x?? h?i c??ng b??ng, v??n minh."
Trong 2 n??m 1996- 1997, n??n kinh t??? ph??t tri??n t?t, GDP b?nh qu??n ????t h??n 9%, cao h??n c??? m?c trung b?nh c?a 5 n??m tr??c. Nhi??u ng?nh s???n xu???t kinh doanh ti???p t??c ????t ????c nh??ng ti???n b? ???ng k??. Gi?? tr? s???n xu???t n??ng- l??m- ng? nghi?p t??ng b?nh qu??n 4,8%; gi?? tr? s???n xu???t c??ng nghi?p t??ng 13,8%, kim ng???ch xu???t kh??u t??ng b?nh qu??n 28,4%/n??m, nh??p kh??u t??ng 20%/n??m. L???m ph??t ti???p t??c ????c ki??m so??t, n??m 1996 l? 4,5% v? n??m 1997 l? 4,3%. V?n ???u t? ph??t tri??n t??ng nhanh ????t kho???ng 14- 15 t? USD, b??ng 35% m?c k??? ho???ch 5 n??m 1996- 2000, trong ??? v?n huy ??ng trong n??c chi???m 51% c??n l???i l? v?n t? n??c ngo?i.
Tuy nhi??n, t? gi??a n??m 1997, do t??c ??ng c?a cu?c kh?ng ho???ng t?i ch?nh ti??n t? Ch??u ?? v? ???nh h???ng n??ng n?? c?a thi??n tai, n??n kinh t??? Vi?t Nam ??? g??p nhi??u kh?? kh??n. T?c ?? t??ng tr???ng GDP li??n t??c suy gi???m: n??m 1996 ????t 9,34%; n??m 1997 ????t 8,15%; 1998 ch? c??n 5,83% v? n??m 1999 ch? ????t 4,8%. T?c ?? t??ng tr???ng gi???m s??t th?? hi?n ?? h??u h???t c??c ng?nh kinh t??? ch? y???u: ng?nh c??ng nghi?p- x??y d?ng ????t t?c ?? t??ng 13,5% n??m 1996, ??? gi???m xu?ng 12,6% n??m 1997, 10,3% n??m 1998 v? gi???m m???nh xu?ng c??n 7,7% n??m 1999. Ng?nh d?ch v?? ????t m?c 8,9% n??m 1996, gi???m xu?ng c??n 7,1% n??m 1997, 4,2% n??m 1998 v? ch? c??n 2,3% n??m 1999. Ng?nh n??ng nghi?p c?ng c?? suy gi???m: t? 4,4% n??m 1996 xu?ng 4,3% n??m 1997 v? ch? c??n 2,7% n??m 1998. Sang n??m 1999, n??ng nghi?p ??? c?? d???u hi?u ph??c h?i v?i t?c ?? t??ng tr???ng 5,2%.
S? s??t gi???m c?ng ????c b?c l? nhi??u trong l?nh v?c kinh t??? ??i ngo???i. V?? ngo???i th???ng, n??m 1998 kim ng???ch xu???t kh??u ch? t??ng 0,9% so v?i n??m 1997. M??c d?? n??m 1999, xu???t nh??p kh??u ????t m?c k? l??c 11,52 t? USD, t??ng 23,1% so v?i n??m 1998 nh?ng thi???u v??ng ch???c, t? l? xu???t kh??u n??ng s???n, nguy??n li?u th?? c??n cao. ????u t? tr?c ti???p n??c ngo?i c?ng gi???m s??t nghi??m tr??ng. N??m 1999, ch? c?? 298 d? ??n ????c c???p ph?p v?i t?ng s? v?n ???ng k?? kho???ng 1,548 t? USD. Ch?nh ph? ??? v? ?ang n? l?c ?i??u ch?nh c??c ch?nh s??ch ??? thu h??t ???u t? n??c ngo?i v? ???y l? m?t ngu?n v?n quan tr??ng ???ng g??p l?n cho ph??t tri??n kinh t??? x?? h?i (khu v?c c?? FDI ???ng g??p g??n 10% GDP, 21% xu???t kh??u t???o ra h??n 300.000 vi?c l?m).
Tuy nhi??n, n??n kinh t??? v??n ????t ????c m?t s? th?nh t?u ???ng kh?ch l?. C??ng t??c thu h??t v? gi???i ng??n v?n ODA ??? c?? ti???n b? d??n qua c??c n??m. T? n??m 1993-1999 Vi?t Nam ??? gi???i ng??n ????c 6,3 t? USD, chi???m h??n 40% so v?i ngu?n ODA ??? ????c cam k???t. Ng?nh du l?ch c?ng ????t ????c nhi??u th?nh t?u v?i l???ng kh??ch du l?ch n??c ngo?i ng?y c?ng t??ng, c??c d?ch v?? c?a ng?nh c?ng c?? ch???t l???ng t?t h??n. ????c bi?t, l?nh v?c h??p t??c lao ??ng n??c ngo?i ??? c?? nhi??u ti???n b?, m?? ra m?t h??ng quan tr??ng g??p ph??n t??ng thu nh??p ngo???i t?, gi???i quy???t vi?c l?m. Hi?n Vi?t Nam c?? h??n 54.000 lao ??ng ?? ngo?i n??c, th? tr???ng ????c m?? r?ng t? 15 n??c n??m 1995 l??n 38 n??c n??m 1999. C??c l?nh v?c gi??o d??c, y t???, v??n ho??, x?? h?i v??n duy tr? ????c ?? ph??t tri??n. ????i s?ng v??t ch???t v? tinh th??n c?a nh??n d??n ti???p t??c ????c c???i thi?n. C??ng t??c xo?? ???i gi???m ngh??o ????c ???y m???nh nh??m t?ng b??c n??ng cao c??ng b??ng x?? h?i, t???o ?i??u ki?n cho kinh t??? ph??t tri??n. Trong nh??ng n??m qua, t?nh tr???ng ngh??o kh? ?? Vi?t Nam ??? gi???m ?i ???ng k??. Ch?nh ph? ??? v? ?ang ??p d??ng nhi??u bi?n ph??p th??c ???y kinh t??? nh? ban h?nh v? th?c thi Lu??t Doanh nghi?p, c???i c??ch th? t??c h?nh ch?nh, s???p x???p l???i c??c doanh nghi?p Nh? n??c, c???i thi?n m??i tr???ng ???u t?, th??ng qua Lu??t ????u t? n??c ngo?i s?a ??i, c???i c??ch t?i ch?nh, ti???p t??c th?c hi?n c??c cam k???t h?i nh??p kinh t??? qu?c t??? v? khu v?c...
Th??ng 4 n??m 2001, ?????i h?i ?????ng to?n qu?c l??n th? IX ??? th??ng qua Chi???n l???c ph??t tri??n Kinh t??? - x?? h?i 2001 - 2010 v? Ph???ng h??ng, Nhi?m v?? k??? ho???ch ph??t tri??n kinh t??? - x?? h?i 5 n??m 2001-2005 nh??m ???y nhanh h??n n??a t?c ?? t??ng tr???ng kinh t??? v? ch???t l???ng ph??t tri??n x?? h?i c?a ????t n??c.
Chi???n l???c ph??t tri??n Kinh t??? - x?? h?i 2001 - 2010 ??? ??? ra m??c ti??u t?ng qu??t l? "???a n??c ta ra kh??i t?nh tr???ng k?m ph??t tri??n; n??ng cao r? r?t ???i s?ng v??t ch???t, v??n ho??, tinh th??n c?a nh??n d??n, t???o n??n t???ng ??? ????n n??m 2020 n??c ta c?? b???n tr?? th?nh m?t n??c c??ng nghi?p theo h??ng hi?n ????i. Ngu?n l?c con ng???i, n??ng l?c khoa h??c v? c??ng ngh?, k???t c???u h??? t??ng, ti??m l?c kinh t???, qu?c ph??ng, an ninh ????c t??ng c???ng; th?? ch??? kinh t??? th? tr???ng ??nh h??ng x?? h?i ch? ngh?a ????c h?nh th?nh v?? c?? b???n; v? th??? c?a n??c ta tr??n tr???ng qu?c t??? ????c n??ng cao??? theo quan ?i??m ph??t tri??n g?m 5 n?i dung ch?nh: (i) ph??t tri??n nhanh, hi?u qu??? v? b??n v??ng, t??ng tr???ng kinh t??? ?i ???i v?i th?c hi?n ti???n b?, c??ng b??ng x?? h?i v? b???o v? m??i tr???ng; (ii) coi ph??t tri??n kinh t??? l? nhi?m v?? trung t??m, x??y d?ng ??ng b? n??n t???ng cho m?t n??c c??ng nghi?p l? y??u c??u c???p thi???t; (iii) ???y m???nh c??ng cu?c ??i m?i, t???o ??ng l?c gi???i ph??ng v? ph??t huy m??i ngu?n l?c; (iv) g???n ch??t vi?c x??y d?ng n??n kinh t??? ??c l??p t? ch? v?i ch? ??ng h?i nh??p kinh t??? qu?c t???; v? (v) K???t h??p ch??t ch??? ph??t tri??n kinh t???- x?? h?i v?i qu?c ph??ng - an ninh.
Tr??n tinh th??n ???, b???n Ph???ng h??ng, Nhi?m v?? k??? ho???ch ph??t tri??n kinh t??? - x?? h?i 5 n??m 2001-2005 ??? x??c ??nh m??c ti??u t?ng qu??t l? t??ng tr???ng kinh t??? nhanh v? b??n v??ng; ?n ??nh v? c???i thi?n ???i s?ng nh??n d??n. Chuy??n d?ch m???nh c?? c???u kinh t???, c?? c???u lao ??ng theo h??ng c??ng nghi?p h??a, hi?n ????i ho??. N??ng cao r? r?t hi?u qu??? v? s?c c???nh tranh c?a n??n kinh t???. M?? r?ng kinh t??? ??i ngo???i. T???o chuy??n bi???n m???nh v?? gi??o d??c v? ??o t???o, khoa h??c v? c??ng ngh?, ph??t huy nh??n t? con ng???i. T???o nhi??u vi?c l?m; c?? b???n xo?? ???i, gi???m s? h? ngh??o; ???y l??i c??c t? n???n x?? h?i. Ti???p t??c t??ng c???ng k???t c???u h??? t??ng kinh t???, x?? h?i; h?nh th?nh m?t b??c quan tr??ng th?? ch??? kinh t??? th? tr???ng ??nh h??ng x?? h?i ch? ngh?a. Gi?? v??ng ?n ??nh ch?nh tr? v? tr??t t? an to?n x?? h?i, b???o v? v??ng ch???c ??c l??p, ch? quy??n, to?n v???n l??nh th? v? an ninh qu?c gia. C?? th?? ho?? m??c ti??u ???, ch? ti??u k??? ho???ch ???t ra l? ??a GDP n??m 2005 g???p 2 l??n so v?i n??m 1995. ???? ????c nh? v??y, t?c ?? t??ng tr???ng GDP b?nh qu??n h?ng n??m th??i k?? 5 n??m 2001-2005 ph???i ????t 7,5%, trong ??? d? ki???n n??ng, l??m, ng? nghi?p t??ng 4,3%, c??ng nghi?p v? x??y d?ng t??ng 10,8%, d?ch v?? t??ng 6,2%. V?? kinh t??? ??i ngo???i, ph???n ????u n??ng t?ng kim ng???ch xu???t kh??u t??ng 16%/n??m. C?? c???u kinh t??? trong GDP ????n n??m 2005 s??? chuy??n d?ch theo h??ng c??ng nghi?p ho??, hi?n ????i ho?? v?i m??c ti??u t? tr??ng n??ng, l??m, ng? nghi?p 20 - 21%, t? tr??ng c??ng nghi?p v? x??y d?ng kho???ng 38 - 39%, v? t? tr??ng c??c ng?nh d?ch v?? 41 - 42%.
Th?c hi?n ????ng l?i ch?nh s??ch ???, Vi?t Nam ??? t??p trung c???i c??ch h?nh ch?nh v? t???o d?ng m??i tr???ng kinh doanh thu??n l??i, m?? r?ng h??p t??c qu?c t???, t?ch c?c v? ch? ??ng h?i nh??p kinh t??? qu?c t??? c?? hi?u qu???, nh?? ??? kinh t??? Vi?t Nam ti???p t??c duy tr? ????c s?c ph??t tri??n t???ng ??i nhanh v? ?n ??nh.
T?c ?? t??ng tr???ng GDP v??n duy tr? ????c xu h??ng t??ng d??n, n??m 2001 ????t 6,89% v? 2002 ????t 7,05%, n??m 2003 ????t 7%. C??ng nghi?p l? ng?nh kinh t??? c?? t?c ?? t??ng tr???ng gi?? tr? cao nh???t, ????t tr??n 10% m?i n??m. T?c ?? t??ng c?a l?nh v?c d?ch v?? ????t x???p x? t?c ?? t??ng GDP, trong khi gi?? tr? s???n xu???t n??ng nghi?p ph??c h?i tr?? l???i v?i m?c t??ng tr??n 4% sau khi s??t gi???m xu?ng m?c g??n 3% n??m 2001 (do bi???n ??ng gi?? s???n ph??m n??ng nghi?p tr??n th? tr???ng th??? gi?i). V?i m?c t??ng nh? v??y, c?? c???u kinh t??? ?ang chuy??n d?ch theo h??ng ??? ??nh, n??m 2002 t? tr??ng n??ng nghi?p c??n kho???ng 23%GDP, c??ng nghi?p ????t cao nh???t 38,6% v? d?ch v?? 35,5%.
C??c th?nh ph??n kinh t??? ti???p t??c ph??t tri??n, kinh t??? nh? n??c ti???p t??c ????c ??i m?i, tuy c??n ch??m nh?ng ??? t?ng b??c n??ng cao hi?u qu??? trong ho???t ??ng s???n xu???t kinh doanh. C??c h?nh th?c ??i m?i doanh nghi?p nh? n??c c?ng ??? ?a d???ng h??n, t???o ?i??u ki?n thu??n l??i cho vi?c ???y nhanh ti???n tr?nh n?y.
Th?nh ph??n kinh t??? t? nh??n c?? b??c ph??t tri??n m???nh m??? v? ng?y c?ng m?? r?ng quy m?? v? ng?nh ngh??. Lu??t Doanh nghi?p ban h?nh n??m 2000 t???o ?i??u ki?n thu??n l??i cho c??c doanh nghi?p t? nh??n ho???t ??ng.
Khu v?c kinh t??? c?? v?n ???u t? n??c ngo?i c?ng ph??t tri??n m???nh. ?????n nay Vi?t Nam ??? thu h??t th??m ????c t?ng s? tr??n 40 t? USD v?n FDI (v?n ???ng k??). C??c doanh nghi?p c?? v?n n??c ngo?i ??? c?? nhi??u ???ng g??p t?ch c?c cho s? ph??t tri??n kinh t???, ???c bi?t l? c??ng nghi?p c?a Vi?t Nam, g??p ph??n n??ng cao ch???t l???ng v? t??ng th??m s?c c???nh tranh cho s???n ph??m trong n??c.
Kinh t??? t??p th?? ?ang ????c t? ch?c l???i theo h??ng hi?u qu??? h??n, gi???i quy???t nh??ng t?n ???ng v??ng m???c nh??m ??i m?i ph???ng th?c h??p t??c gi??a c??c h? gia ??nh, c??c l?ng ngh??... ???c bi?t l? ?? khu v?c n??ng th??n.
Ho???t ??ng kinh t??? ??i ngo???i c?ng c?? b??c ph??t tri??n ?n ??nh. Kim ng???ch xu???t nh??p kh??u c?ng kh??ng ng?ng t??ng l??n, n??m 2001 ????t tr??n 15 t? USD xu???t kh??u v? tr??n 16 t? USD nh??p kh??u, n??m 2002 l??n l???t l? tr??n 16,5 t? v? 19,3 t? USD. ???? h?nh th?nh nh??ng m??t h?ng xu???t kh??u ch? l?c g?m h?ng c??ng nghi?p nh???, h?ng n??ng, l??m, h???i s???n v? h?ng ?i?n t?. Tuy t? l? nh??p si??u v??n c??n cao v? bi???n ??ng nh?ng ngo???i th???ng Vi?t Nam ??? ???ng g??p l?n cho s? ph??t tri??n kinh t??? c?a ????t n??c. Ho???t ??ng du l?ch c?ng c?? b??c ph??t tri??n v???t b??c v?i kho???ng 2 tri?u l???t kh??ch qu?c t??? m?i n??m. C??c ng?nh d?ch v?? li??n quan nh? kh??ch s???n, h?ng kh??ng... c?ng c?? b??c ph??t tri??n m?i.
H? th?ng t?i ch?nh ti??n t? c?ng ?ang t?ng b??c ????c c???i thi?n v? n??ng c???p nh??m ???p ?ng nhu c??u ph??t tri??n c?a n??n kinh t???. C??c ng??n h?ng ho???t ??ng th??ng tho??ng v? ng?y c?ng c?? nhi??u d?ch v?? h??n, ???c bi?t l? ph??t tri??n h? th?ng d?ch v?? ng??n h?ng ?i?n t?. T? l? n?? x???u gi???m ???ng k??.
Nh?n chung, trong h??n 15 n??m th?c hi?n c??ng cu?c ???i m?i, Vi?t Nam ??? ????t ????c nhi??u th?nh t?u kinh t??? quan tr??ng, t?ng b??c h?i nh??p v?o n??n kinh t??? khu v?c v? th??? gi?i. Th?c ti?n ??? cho th???y c??ng cu?c ???i m?i c?a Vi?t Nam ph?? h??p v?i xu th??? chung c?a th??? gi?i v? ?i??u ki?n c?? th?? trong n??c. Nh??ng th?nh c??ng c?a ???i m?i ??? ??? th?c s? l?m thay ??i b? m??t c?a ????t n??c theo h??ng t?ch c?c, t???o ????c nhi??u ti??n ??? v??t ch???t ??? ti???p t??c t??ng c???ng ??i m?i trong th??i gian t?i. Nh??ng n??m ???u th??? k?? 21, kinh t??? Vi?t Nam ti???p t??c c?? nh??ng b??c ph??t tri??n kh?? t?t, t???o ?? cho n??n kinh t??? t??ng tr???ng v??ng v?ng h??n. Ch?nh ph? v? nh??n d??n Vi?t Nam ?ang ti???p t??c t??ng c???ng c??ng cu?c ???i m?i v?i tr??ng t??m l? c???i c??ch kinh t???, n??ng cao kh??? n??ng c???nh tranh nh??m nhanh ch??ng thu h???p kho???ng c??ch ph??t tri??n v?i c??c n??c kh??c trong khu v?c. Tr??n c?? s?? nh??ng th?nh t?u kinh t??? ??? ????t ????c v? nh??ng b?i h??c r??t ra trong th?c ti?n ti???n h?nh ???i m?i, Vi?t Nam ??? v? ?ang ti???p t??c ???y m???nh qu?? tr?nh n?y, th?c hi?n c??ng nghi?p ho??- hi?n ????i ho??, thay ??i nhanh c?? c???u kinh t???, t??ng c???ng s?c c???nh tranh c?a h?ng ho?? Vi?t Nam tr??n th? tr???ng n?i ??a v? qu?c t???. |
